Touwklemmen

Waar gebruik je touwklemmen voor bij redding?

Een touwklem wordt gebruikt om grip te maken op een touw. De klem kan beweging blokkeren, een lijn meenemen of helpen bij het opbouwen van een takelsysteem. Bij redding draait het dan vooral om controle over spanning en beweging.

Niet elke touwklem is geschikt voor elke reddingstoepassing. Sommige klemmen zijn bedoeld als noodoplossing of compacte stijgklem. Andere uitvoeringen zijn gemaakt voor zwaardere reddingssystemen en werken beter met hogere belastingen.

Touwklemmen zijn vooral nuttig wanneer deze punten meespelen:

• Controle houden op een gespannen touw;
• Een persoon of systeem tijdelijk ontlasten;
• Een takelsysteem opbouwen voor redding;
• Beweging in één richting toelaten en terugloop beperken;
• Werken met touwdiameters die bij de klem passen.

Toepassing in de evenementenbranche

Bij evenementen kunnen touwklemmen onderdeel zijn van een reddingsset voor werk op hoogte. Dat speelt bijvoorbeeld bij rigging, trusswerk, tijdelijke constructies en technische posities waar iemand niet makkelijk zelfstandig wegkomt.

Bij werk in truss of tijdelijke constructies kan een touwklem nodig zijn wanneer iemand eerst uit spanning moet worden gehaald. De klem wordt dan gebruikt om grip te maken op het reddingstouw, zodat een takelsysteem de belasting kan overnemen. Dat is een concrete handeling binnen een reddingsplan, geen algemeen stukje klimmateriaal.

In eventwerk is de ruimte rond zo’n redding vaak beperkt. Je werkt dicht bij staal, doeken, kabels of andere technische onderdelen. Dan moet een touwklem goed te plaatsen en te controleren zijn zonder dat het touw verkeerd langs randen of materiaal loopt.

Welke touwklem past bij jouw reddingssysteem?

Begin bij het systeem waarin de touwklem gebruikt wordt. Gaat het om een compacte noodoplossing, een takelsysteem of een klem voor gecontroleerde verplaatsing? Daarna kijk je naar het touw. De diameter en het type touw moeten binnen het bereik van de klem vallen.

Ook de bediening telt mee. Een klem die snel te plaatsen is, kan prettig zijn bij noodsituaties. Een klem met meer controle en een duidelijke vergrendeling kan beter passen bij vaste reddingsprocedures. Het hangt af van de werkwijze en van de mensen die ermee werken.

Let bij het kiezen vooral op:

• Geschikte touwdiameter volgens de fabrikant;
• Toepassing binnen het reddingssysteem;
• Belastbaarheid van de klem;
• Manier van openen, sluiten en vergrendelen;
• Richting waarin de klem mag worden belast.

Noodstijgklemmen

Een noodstijgklem is compact en licht. Dit type wordt gebruikt wanneer je snel grip op een touw nodig hebt en weinig materiaal wilt meenemen. Door het kleine formaat past hij makkelijk in een reddingsset of aan een harnas.

De compacte bouw vraagt wel om aandacht. Een kleine klem moet precies goed op het touw zitten en vaak in combinatie met een geschikte connector worden gebruikt. Controleer daarom altijd de juiste plaatsing voordat er belasting op komt.

Noodstijgklemmen zijn vooral praktisch wanneer:

• Compact materiaal belangrijk is;
• De klem als onderdeel van een reddingsset meegaat;
• Er snel grip op een touw nodig is;
• De toepassing past binnen de productinformatie;
• De gebruiker weet hoe de klem geplaatst moet worden.

Reddingsklemmen met vergrendeling

Een reddingsklem met vergrendeling geeft meer controle bij het plaatsen en gebruiken. De klem wordt om het touw gezet en sluit daarna op een manier die voorkomt dat hij zomaar loskomt. Dat is prettig bij systemen waar spanning en beweging goed beheerst moeten worden.

Dit type klem wordt vaak gebruikt in combinatie met takelsystemen of hijsopstellingen voor redding. De klem kan helpen om een lijn mee te nemen of vast te houden. Let daarbij goed op de belastingrichting. Een touwklem werkt alleen zoals bedoeld wanneer hij goed in het systeem staat.

Let bij vergrendelde touwklemmen op:

• Sluiting klikt of vergrendelt volledig;
• Touw ligt correct in de klem;
• Richting van belasting klopt;
• Connector zit goed geplaatst;
• Klem kan vrij bewegen zonder scheef te trekken.

Touwdiameter en touwsoort

De touwdiameter is een van de eerste controles bij een touwklem. Een klem heeft een minimaal en maximaal bereik. Zit je daarbuiten, dan kan de klem minder goed grijpen of juist verkeerd op het touw werken.

Ook de touwconstructie telt mee. Niet elke klem is bedoeld voor elk type reddingstouw. Controleer daarom in de productinformatie met welke touwen de klem gebruikt mag worden en neem dat bereik serieus.

Controleer bij touw en klem:

• Minimale touwdiameter van de klem;
• Maximale touwdiameter van de klem;
• Geschiktheid voor het gebruikte touwtype;
• Grip op het touw zonder zichtbare schade;
• Vrije loop wanneer het systeem wordt belast.

Grip op nat, vuil of zwaar gebruikt touw

Bij reddingswerk is touw niet altijd schoon en droog. Buitenwerk, stof, regen en modder kunnen invloed hebben op de werking van een klem. Sommige touwklemmen zijn beter geschikt voor lastige omstandigheden dan andere.

Controleer daarom hoe de klem grijpt en of er geen vuil in het mechanisme zit. Een klem die stroef opent of niet goed sluit, hoort niet in een reddingssysteem. Schoonmaken en controleren is minder spannend dan reddingswerk, maar wel nodig.

Let bij zware omstandigheden op:

• Vuil in tanden, nok of bewegende delen;
• Touw dat nat, ijzig of modderig is;
• Sluiting die nog soepel werkt;
• Geen zichtbare schade aan de touwmantel;
• Gebruik volgens de grenzen van de fabrikant.

Gebruik in takelsystemen

In een takelsysteem kan een touwklem helpen om beweging vast te houden of een lijn mee te nemen. Dat is handig wanneer iemand eerst een stukje opgetild moet worden. Zo kan spanning van een harnas, lijn of ander onderdeel worden gehaald.

De klem moet dan goed samenwerken met katrollen, touw en ankerpunten. Als één onderdeel scheef trekt of verkeerd loopt, wordt het systeem zwaarder en minder overzichtelijk. Bouw takelsystemen daarom alleen op zoals ze getraind en bedoeld zijn.

Bij gebruik in takelsystemen controleer je:

• Klem staat in de juiste richting;
• Touw loopt zonder knikken door het systeem;
• Katrollen en klemmen passen bij dezelfde touwdiameter;
• Ankerpunt is geschikt voor de belasting;
• Gebruiker kent de opbouw van het systeem.

Gebruik bij afdalen en ontlasten

Bij redding kan een touwklem ook worden gebruikt om tijdelijk controle te houden tijdens ontlasten of overnemen van spanning. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand in een bestaand systeem hangt en naar een reddingssysteem moet worden overgezet.

Een touwklem is daarbij geen vervanging voor een afdaalapparaat. De klem heeft een eigen functie. Hij grijpt, houdt of neemt mee. Het afdalen zelf moet gebeuren met materiaal dat daarvoor bedoeld is.

Let bij ontlasten op:

• Klem wordt niet gebruikt buiten zijn functie;
• Spanning wordt gecontroleerd overgenomen;
• Afdaalapparaat blijft geschikt voor de afdaling;
• Geen schokbelasting op de klem;
• Communicatie binnen het team is duidelijk.

Normering en markeringen

Bij touwklemmen voor redding moeten de markeringen goed leesbaar zijn. Op de klem wil je in elk geval kunnen zien voor welke touwdiameter hij bedoeld is. Ook gegevens zoals fabrikant, serienummer en belastbaarheid helpen om de klem te controleren en te registreren.

De normering moet passen bij de manier waarop je de klem gebruikt. Een stijgklem, reddingsklem of klem voor een takelsysteem heeft niet automatisch dezelfde toepassing. Gebruik de klem dus niet alleen omdat hij op het touw past, maar omdat hij bedoeld is voor die functie in het systeem.

Let bij markeringen op:

• Leesbare gegevens op de klem;
• Touwdiameter duidelijk aangegeven;
• Belastbaarheid of toegestane toepassing;
• Serienummer voor registratie;
• Geen markeringen die door slijtage onleesbaar zijn.

Controle en onderhoud

Controleer touwklemmen voor en na gebruik. Kijk naar scherpe randen, vervorming, slijtage en vuil in bewegende delen. Een touwklem moet soepel openen en sluiten. De gripdelen mogen niet zo beschadigd zijn dat ze het touw verkeerd belasten.

Leg een klem apart wanneer hij is gevallen, zwaar belast is geweest of niet goed meer werkt. Reddingsmateriaal moet helder te beoordelen zijn. Als je twijfelt, hoort het niet terug in de set.

Let bij controle en onderhoud op:

• Mechanisme opent en sluit soepel;
• Geen vervorming of scheuren;
• Gripdelen zijn schoon en intact;
• Geen scherpe bramen langs het touwpad;
• Markeringen blijven leesbaar.

Opslag in de reddingsset

Touwklemmen blijven beter bruikbaar wanneer je ze schoon en droog bewaart. Berg ze niet los tussen zware tools of scherpe onderdelen op. Een beschadigde rand of vervuilde sluiting wil je niet pas zien wanneer de set open moet.

Houd de klem bij het systeem waarvoor hij bedoeld is. Zeker bij reddingssets met vaste touwdiameters voorkomt dat verwarring. Dan pak je niet per ongeluk een klem die net niet bij het touw hoort.

Een nette opslag helpt bij:

• Sneller vinden van de juiste klem;
• Minder schade aan bewegende delen;
• Beter controleren voor gebruik;
• Compleet houden van reddingssets;
• Overzicht bij keuring en registratie.

Touwklemmen voor eventcrew en festivalbouw

Touwklemmen voor redding zijn bedoeld om grip en controle in een touwsysteem te brengen. Let op de touwdiameter, de belastingrichting en de manier waarop de klem sluit. Controleer ook of de klem past bij je takelsysteem, afdaalapparaat en reddingsplan. Zo blijft het materiaal overzichtelijk en bruikbaar wanneer er snel gehandeld moet worden. Twijfel je welke touwklem past bij jouw reddingsset? Neem dan contact met ons op.