Reddingssystemen

Waar gebruik je reddingssystemen voor?

Reddingssystemen worden gebruikt wanneer iemand niet meer zelfstandig uit een situatie kan komen. Dat kan op hoogte zijn, maar ook op een plek waar de toegang lastig is. Het systeem helpt om een persoon gecontroleerd te laten zakken, op te hijsen of over een korte afstand te verplaatsen.

Een reddingssysteem bestaat meestal uit meerdere onderdelen. Denk aan touw, katrollen, een takelsysteem, een afdaalapparaat en verbindingen. Die onderdelen moeten op elkaar zijn afgestemd. Een sterke set losse spullen is nog geen goed reddingssysteem.

Reddingssystemen zijn vooral belangrijk wanneer deze punten meespelen:

• Gecontroleerd laten zakken van een persoon;
• Optillen of ontlasten van iemand in een harnas;
• Werken met vooraf ingerichte sets;
• Snelle inzet door mensen die ermee getraind zijn;
• Duidelijke controle van touw, apparaat en verbindingen.

Toepassing in de evenementenbranche

Bij events wordt veel werk gedaan op plekken waar je niet zomaar bij komt. Denk aan truss, daken, tijdelijke torens, tribunes en technische constructies. Wanneer iemand daar vast komt te zitten of niet meer zelf kan afdalen, moet er een reddingsplan zijn.

Een reddingssysteem hoort bij dat plan. Het is niet alleen een tas met touw en metaalwerk. De crew moet weten waar het systeem ligt, wie het mag gebruiken en hoe de redding wordt uitgevoerd. Anders wordt een nette set alsnog een puzzel op het slechtste moment.

Voor riggers en technische teams is vooral snelheid met controle belangrijk. Een voorgemonteerde set kan helpen omdat de onderdelen al logisch bij elkaar zitten. Dat scheelt zoeken, maar het vervangt geen training. Reddingsmateriaal werkt alleen goed wanneer je ermee kunt werken.

Op tijdelijke locaties speelt bereikbaarheid ook mee. De plek waar iemand hangt, is niet altijd de plek waar je makkelijk kunt staan. Een compact systeem met duidelijke bediening is dan prettig. Je wilt kunnen handelen zonder de halve werkplek eerst om te bouwen.

Welke reddingssysteem past bij jouw werk?

Begin bij het soort redding dat je moet kunnen uitvoeren. Moet iemand vooral worden neergelaten? Dan kijk je naar een afdaalsysteem. Moet je iemand eerst optillen om spanning van een lijn of verbinding te halen? Dan is een takelsysteem belangrijk.

Daarna kijk je naar de werkhoogte en de benodigde touwlengte. Het systeem moet lang genoeg zijn voor de situatie. Ook de bediening telt mee. Een set die technisch prachtig is, maar te ingewikkeld voor jouw ploeg, is geen handige keuze.

Let bij het kiezen vooral op:

• Reddingsmethode die bij het werk past;
• Touwlengte voor de hoogte en route;
• Bediening door getrainde gebruikers;
• Compatibiliteit met harnas en ankerpunt;
• Normering en documentatie van het systeem.

Afdaalsystemen

Een afdaalsysteem wordt gebruikt om iemand gecontroleerd naar beneden te brengen. Het afdaalapparaat regelt de beweging van het touw. Afhankelijk van de uitvoering kan het systeem handmatig worden bediend of een remfunctie hebben die helpt om de afdaling beter te controleren.

Bij een afdaalsysteem kijk je goed naar de toegestane belasting, de touwdiameter en de maximale afdaling. Ook de route naar beneden moet vrij zijn. Een systeem kan goed werken, maar als iemand onderweg tegen constructiedelen, kabels of decor komt, heb je alsnog een probleem.

Een afdaalsysteem past goed wanneer:

• Iemand gecontroleerd naar beneden moet;
• De reddingsroute vooraf bekend is;
• Het ankerpunt geschikt en bereikbaar is;
• De touwlengte past bij de hoogte;
• De bediening duidelijk blijft onder spanning.

Takelsystemen en hijssets

Een takelsysteem wordt gebruikt om iemand op te tillen of spanning weg te nemen. Dat is handig wanneer een persoon in een harnas hangt en eerst losgemaakt moet worden uit een bestaande situatie. Door mechanisch voordeel kost optillen minder kracht.

Een veelvoorkomend principe is een takelset met katrollen. Daarmee kun je met minder handkracht meer doen. Let wel op: meer onderdelen betekent ook meer controlepunten. Touwloop, katrollen, verbindingen en ankerpunt moeten allemaal kloppen.

Takelsystemen zijn vooral nuttig wanneer:

• Een persoon eerst ontlast moet worden;
• Een korte hijsbeweging nodig is;
• Er weinig ruimte is om direct af te dalen;
• Het systeem compact mee moet naar de werkplek;
• De gebruiker getraind is in touwtechniek.

Complete reddingssets

Een complete reddingsset combineert meerdere onderdelen in één pakket. Vaak zitten touw, afdaalapparaat, katrollen, verbindingsmiddelen en een tas al bij elkaar. Dat maakt de set overzichtelijker en sneller inzetbaar.

Het voordeel zit vooral in voorbereiding. Je hoeft minder losse onderdelen te verzamelen. Ook is de kans kleiner dat een belangrijk deel ontbreekt. Controle blijft wel nodig. Een complete set is pas compleet wanneer alles erin zit en klaar is voor gebruik.

Let bij complete reddingssets op:

• Inhoud van de set volgens de productinformatie;
• Touwlengte die past bij de locatie;
• Apparaat dat geschikt is voor afdalen of hijsen;
• Opbergtas die de onderdelen netjes bij elkaar houdt;
• Duidelijke instructies voor gebruik en controle.

Touw, touwdiameter en lengte

Het touw is een belangrijk deel van het reddingssysteem. De diameter moet passen bij het apparaat. Een te dun of te dik touw zal de werking beïnvloeden. Gebruik daarom alleen touw dat volgens de fabrikant geschikt is voor het systeem.

De lengte moet passen bij de hoogte en de route. Reken niet te krap. Je hebt vaak meer touw nodig dan alleen de rechte afstand naar beneden. Denk aan het ankerpunt, de positie van de gebruiker en de manier waarop het systeem wordt bediend.

Controleer bij touwgebruik:

• Juiste diameter voor het apparaat;
• Voldoende lengte voor de reddingsroute;
• Geen rafels, knopen of beschadigingen;
• Eindverbindingen die intact zijn;
• Schone opslag zonder scherpe randen.

Ankerpunten en verbindingen

Een reddingssysteem heeft een betrouwbaar ankerpunt nodig. Dat punt moet de krachten kunnen opnemen die tijdens redding ontstaan. Een handig punt is niet automatisch een geschikt punt. Daar zit precies het verschil tussen snel en veilig werken.

Ook de verbindingen moeten kloppen. Karabiners, schakels en ankerstroppen moeten geschikt zijn voor de toepassing. Controleer of sluitingen volledig dicht zijn en niet verkeerd worden belast.

Let bij ankerpunten en verbindingen op:

• Geschikt ankerpunt voor de verwachte belasting;
• Correct geplaatste karabiners en schakels;
• Geen zijdelingse belasting waar dat niet mag;
• Vrije touwloop zonder scherpe randen;
• Combinatie volgens de systeeminformatie.

Normering en certificering

Bij reddingssystemen is normering belangrijk. EN 341 wordt gebruikt voor afdaalapparaten voor redding. EN 1496 hoort bij reddingshijsmiddelen waarmee iemand van lager naar hoger kan worden gebracht. Andere normen kunnen meespelen bij touwen, verbindingsmiddelen en persoonlijke valbeveiliging.

Controleer altijd de documentatie van het product. Daarin staat waarvoor het systeem bedoeld is, welke onderdelen erbij horen en welke grenzen gelden. Dat is geen papierwerk voor de map. Het bepaalt hoe je het materiaal veilig mag gebruiken.

Let bij normering en certificering op:

• Normen die passen bij de toepassing;
• Leesbare labels op touw en apparaten;
• Serienummers voor registratie;
• Handleiding van de fabrikant;
• Keuring volgens de afspraken binnen je organisatie.

Gebruik door getrainde mensen

Een reddingssysteem is geen product dat je pas leert kennen tijdens een incident. De mensen die ermee werken moeten het systeem kennen. Ze moeten weten hoe het wordt opgebouwd, waar het wordt bevestigd en hoe de bediening voelt.

Oefenen is daarom belangrijk. Niet omdat de set ingewikkeld hoeft te zijn, maar omdat stress alles lastiger maakt. Wie het systeem al vaker in handen heeft gehad, werkt rustiger en maakt minder snel fouten.

Een goede voorbereiding bestaat uit:

• Duidelijk reddingsplan per werksituatie;
• Gebruikers die getraind zijn met het systeem;
• Vaste plek voor de reddingsset;
• Regelmatige controle van de inhoud;
• Oefenen met realistische hoogtes en routes.

Controle en onderhoud

Controleer reddingssystemen voor en na gebruik. Kijk naar touw, stiksels, metalen delen, katrollen en remapparaten. Alles moet soepel werken en goed leesbaar gemarkeerd zijn. Een ontbrekend label of beschadigd touw is genoeg reden om het systeem apart te leggen.

Na een redding of zware belasting moet het materiaal volgens de instructies worden beoordeeld. Gebruik het niet opnieuw omdat het er aan de buitenkant nog netjes uitziet. Bij reddingsmateriaal wil je zeker weten wat het heeft meegemaakt.

Let bij controle en onderhoud op:

• Touw zonder rafels of beschadiging;
• Katrollen draaien soepel;
• Afdaalapparaat werkt volgens instructie;
• Karabiners sluiten volledig;
• Labels en serienummers zijn leesbaar.

Opslag en inzetklaar houden

Een reddingssysteem moet snel te vinden zijn. Berg het daarom niet ergens los tussen normaal gereedschap op. Een tas of setverpakking helpt om alle onderdelen bij elkaar te houden. Dat scheelt zoeken wanneer tijd telt.

Bewaar het systeem droog, schoon en beschermd tegen scherpe delen. Controleer na gebruik of alles terug in de set zit. Een reddingsset zonder de juiste verbinding of met een verkeerd touw is vooral een vervelende verrassing.

Een nette opslag helpt bij:

• Sneller inzetten van het systeem;
• Minder kans op ontbrekende onderdelen;
• Beter controleren van touw en apparaten;
• Bescherming tegen vuil en vocht;
• Duidelijke overdracht tussen teams.

Reddingssystemen voor eventcrew en festivalbouw

Reddingssystemen zijn bedoeld voor situaties waarin je snel en gecontroleerd moet handelen. Let op de reddingsmethode, de touwlengte en de manier waarop het systeem wordt bediend. Controleer ook of de onderdelen passen bij je ankerpunten, harnassen en werkwijze. Zo staat er niet alleen materiaal klaar, maar een oplossing die je crew ook echt kan gebruiken. Twijfel je welk reddingssysteem aansluit op jouw toepassing? Neem dan contact met ons op.