Shackles

Shackles zijn stevige sluitingen voor hijswerk. Je gebruikt ze om een sterke verbinding te maken die ook weer los kan. Ze moeten passen bij de last en bij het hijsmateriaal dat je gebruikt. Een goede shackle is duidelijk gemarkeerd en sluit zonder speling. Zo werk je met materiaal dat betrouwbaar aanvoelt en goed te controleren blijft.

Waar gebruik je shackles voor?

Een shackle wordt gebruikt om een hijsverbinding te maken. Dat kan bij een hijspunt, aanslagpunt of ander belast onderdeel in een hijsopstelling. Het gaat dus om een verbinding waar kracht op komt te staan.

Shackles zijn handig omdat je er een sterke en controleerbare verbinding mee maakt in een hijsopstelling. Ze kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt tussen een hijspunt, strop, ketting, takel of ander belast onderdeel. De verbinding moet wel vrij kunnen dragen. Klemmen, scheef trekken of wringen hoort niet bij goed gebruik.

Shackles worden vooral gebruikt wanneer deze punten belangrijk zijn:

• Een sterke verbinding die losneembaar blijft;
• Een sluiting die goed te controleren is;
• Een duidelijke belastbaarheid op het materiaal;
• Een passende aansluiting op het hijsmateriaal;
• Een nette verbinding zonder geïmproviseerde oplossingen.

Toepassing in de evenementenbranche

Bij rigging voor events worden shackles gebruikt in hijsopstellingen die betrouwbaar moeten zijn en toch snel demontabel blijven. Denk aan hijswerk rond truss, takels, tijdelijke constructies en technische producties. De shackle is daarbij een klein onderdeel in de opstelling, maar geen onderdeel waar je op gokt.

Voor riggers en technische crew is vooral belangrijk dat de juiste maat snel te herkennen is. Op locatie liggen vaak meerdere uitvoeringen bij elkaar. Dan wil je in één oogopslag kunnen zien of de shackle past bij de toepassing.

Ook de sluiting telt mee. Een schroefpin is handig bij tijdelijk werk dat vaak los en vast gaat. Een bout met moer en borging past beter bij verbindingen die langer blijven zitten. Zo gebruik je niet alleen een sterke shackle, maar ook de juiste sluiting voor de situatie.

Markeringen op shackles

Een shackle voor hijswerk hoort duidelijke markeringen te hebben. Zonder markering weet je niet goed wat je in handen hebt. Dan kun je de werklast, herkomst en uitvoering niet betrouwbaar controleren.

Let op gegevens zoals de WLL, fabrikant, maat en eventuele grade-aanduiding. De WLL geeft de maximale werklast aan. De grade zegt iets over de sterkteklasse van het materiaal. Een CE-markering kan ook op de shackle of documentatie staan. Die informatie is niet bedoeld om de shackle mooier te maken. Je hebt die gegevens nodig om te bepalen of hij gebruikt mag worden.

Gebruik een shackle niet voor hijswerk wanneer belangrijke gegevens niet meer leesbaar zijn. Een oude shackle kan er stevig uitzien en toch ongeschikt zijn. Bij hijswerk is “zal wel goed zijn” geen werkwijze.

Harpsluitingen en D-sluitingen

Shackles zijn er onder meer als harpsluiting en D-sluiting. Een harpsluiting heeft een bredere boog. Daardoor is er meer ruimte voor het materiaal dat in de shackle komt te liggen.

Een D-sluiting is smaller en rechter. Die past vooral bij een rechte belasting. Bij scheef trekken of zijdelingse belasting kan een D-sluiting ongunstig worden belast.

Een harpsluiting kan in bepaalde situaties beter omgaan met meerdere aansluitpunten of een grotere hoek in de boog. Dat betekent niet dat je hem zomaar op elke manier mag belasten. Controleer altijd de productinformatie wanneer er sprake is van hoekbelasting of meerdere stroppen in één shackle.

Let bij de vorm vooral op:

• Harpsluiting wanneer er meer ruimte in de boog nodig is;
• D-sluiting bij een rechte, eenvoudige belasting;
• Vrije ligging van het materiaal in de shackle;
• Geen klemmen op de pin of schroefdraad;
• Gebruik volgens de productinformatie bij hoekbelasting.

Waar let je op bij het kiezen?

Begin bij de belasting. De shackle moet geschikt zijn voor het gewicht en voor de manier waarop hij wordt gebruikt. Daarna kijk je naar de opening, pinmaat en vorm. Een shackle die net niet lekker past, gaat vaak ook niet lekker dragen.

De aansluiting moet rustig liggen. Te weinig ruimte zorgt voor klemmen. Te veel ruimte kan ervoor zorgen dat materiaal scheef komt te liggen. Dat zie je vaak pas goed wanneer er spanning op komt.

Let bij de keuze vooral op:

• Belastbaarheid die past bij het werk;
• Opening van de shackle;
• Diameter van de pin;
• Vorm van de boog;
• Type sluiting dat past bij tijdelijk of langer gebruik.

De borstbout of pin goed sluiten

De borstbout of pin hoort bij de shackle. Gebruik geen losse bout uit een bakje omdat de diameter toevallig lijkt te kloppen. De sterkte, draad en passing moeten ook kloppen.

Draai een schroefpin volledig in. Gebruik de hele lengte van de schroefdraad. De kraag moet netjes tegen het shacklelichaam komen. Er mag geen holte of rare speling blijven zitten. Het uiteinde mag iets uitsteken, maar de bout moet wel goed in de draad zitten.

Een loszittende of verkeerd geplaatste pin kan de bout vervormen of de schroefdraad beschadigen. Dat maakt de verbinding onbetrouwbaar. Gebruik passend gereedschap wanneer je meer grip nodig hebt, maar forceer de bout niet.

Voelt de pin stroef of pakt de draad niet goed, controleer de schroefdraad en leg de shackle apart wanneer er schade zichtbaar is. Een beschadigde pin kan de hele verbinding onbetrouwbaar maken.

Een borstbout vervangen

Een borstbout vervang je niet door zomaar een passende bout. Dat lijkt handig, maar het maakt de shackle onduidelijk. Je weet dan niet meer of de combinatie nog dezelfde sterkte en passing heeft.

Een vervangende bout moet bij de shackle horen. Let op fabrikant, afmeting, staalsoort en belastbaarheid. Klopt één van die punten niet, dan hoort de bout niet in die shackle.

Twijfel je over de combinatie, gebruik de shackle dan niet voor hijswerk. Het kost minder tijd om een twijfelgeval apart te leggen dan om later uit te zoeken waarom iets niet goed zat.

Belasting in de juiste richting

Een shackle moet netjes worden belast. De kracht hoort te lopen zoals de shackle bedoeld is. Meestal betekent dit belasting in de lengterichting van de shackle. Scheef trekken, wringen of klemmen kan de verbinding ongunstig belasten en de draagkracht verminderen.

De borstbout kan boven of beneden zitten, afhankelijk van de opstelling en het materiaal dat je gebruikt. Belangrijker is dat de verbinding vrij ligt en niet op de schroefdraad klemt. De shackle moet kunnen dragen zoals hij bedoeld is zodra er spanning op komt.

Let ook op waar het materiaal in de shackle ligt. Het mag niet op de schroefdraad drukken en het mag niet klem komen te zitten bij de pin. De verbinding moet vrij kunnen bewegen zodra er spanning op komt.

Controleer bij het opbouwen:

• De shackle hangt recht genoeg voor de toepassing;
• De pin is volledig gesloten;
• Materiaal klemt niet in de opening;
• Er komt geen ongewenste zijdelingse belasting op de shackle;
• De hoek van de belasting past bij de toegestane toepassing.

Shackles combineren met stroppen en ander hijsmateriaal

Een shackle wordt vaak gebruikt samen met aanslagmateriaal. Dan moet de combinatie goed passen. Een strop die te breed in de shackle ligt, kan gaan vouwen of klemmen. Een te smal contactpunt kan juist te veel druk op één plek geven.

Gebruik platte hijsbanden niet zomaar in een shackle wanneer ze kunnen klemmen bij de sluiting. Let op de vorm van de boog en op de plek waar het materiaal komt te liggen. De strop moet kunnen dragen zonder beschadigd te raken door schroefdraad, randen of verkeerde druk.

Bij meerdere stroppen in één harpsluiting kan de hoek van belasting invloed hebben op wat de shackle mag hebben. Bij een D-sluiting is zijdelingse belasting sneller ongunstig. Ga dus niet alleen uit van de maat, maar ook van de manier waarop de kracht door de shackle loopt.

Bij twijfel controleer je de productinformatie van beide onderdelen. De shackle kan goed zijn en het hijsmiddel ook, maar samen alsnog verkeerd uitkomen.

Shackles aan elkaar koppelen

Shackles kunnen in sommige situaties met elkaar worden gecombineerd. Dat moet netjes gebeuren. Niet elke manier van koppelen is geschikt.

Boog op boog kan in bepaalde toepassingen goed werken. Boog op pin kan ook voorkomen. Pin op pin is geen goede gewoonte, omdat de pennen dan verkeerd tegen elkaar drukken en kunnen beschadigen.

Gebruik shackles niet aan elkaar om een verkeerde lengte of verkeerde maat op te lossen. Dan is het beter om het juiste hijsmiddel of de juiste verbinding te pakken. Een nette opstelling begint met onderdelen die gewoon passen.

Controle en onderhoud

Controleer shackles voordat je ze gebruikt. Kijk of de markeringen leesbaar zijn en of de pin soepel sluit. De boog moet zijn normale vorm hebben. De oren mogen niet uit elkaar staan.

Gebruik een shackle niet wanneer je vervorming, diepe groeven of beschadigde schroefdraad ziet. Roest kan ook een probleem zijn, zeker wanneer je daardoor niet goed meer kunt beoordelen hoe het staal eraan toe is.

De schroefdraad moet schoon en intact zijn. Een beschadigde draad kan ervoor zorgen dat de pin niet goed sluit of onder belasting onbetrouwbaar wordt. Licht smeren kan helpen om de pin soepel te houden en roestvorming tegen te gaan, zolang vuil er niet juist door blijft plakken.

Let bij controle en onderhoud op:

• Leesbare markeringen op shackle en pin;
• Geen verbogen boog of openstaande oren;
• Schroefdraad zonder beschadiging;
• Geen diepe slijtageplekken of bramen;
• Geen roest of corrosie waardoor controle lastig wordt;
• Pin die soepel sluit zonder speling.

Opslag van shackles

Shackles blijven beter bruikbaar wanneer je ze schoon en droog bewaart. Vocht en vuil kunnen roest veroorzaken. Zand in de schroefdraad zorgt ervoor dat een pin minder soepel sluit.

Houd pinnen en shackles bij elkaar. Gooi losse pinnen niet in een andere bak, want dan raak je de juiste combinatie kwijt. Dat geeft gedoe en kan ook onveilig worden.

Bewaar shackles niet op een plek waar ze in contact komen met bijtende stoffen of chemicaliën. Die kunnen het materiaal aantasten of markeringen minder leesbaar maken. En zodra je de markeringen niet meer goed kunt controleren, weet je ook niet meer zeker wat je gebruikt.

Een overzichtelijke opslag helpt bij:

• Sneller vinden van de juiste maat;
• Minder beschadiging aan schroefdraad;
• Beter controleren voor gebruik;
• Apart houden van twijfelachtige shackles;
• Voorkomen dat pinnen en shackles door elkaar raken.

Gebruik bij warmte, kou en buitenwerk

Shackles zijn sterk, maar ook staal heeft grenzen. Bij hoge temperaturen kan de sterkte afnemen. Bij extreme kou kan staal anders reageren dan normaal. Gebruik bij zulke omstandigheden altijd de gegevens van de fabrikant.

Als richtpunt geldt dat temperaturen boven ongeveer 200°C invloed kunnen hebben op de sterkte van een shackle. Extreme kou kan staal brosser maken, zeker wanneer het materiaal daar niet voor bedoeld is. Gebruik bij afwijkende temperaturen daarom alleen shackles die daarvoor geschikt zijn.

Buitenwerk vraagt ook aandacht. Regen, modder en zand zijn niet bijzonder spannend, maar ze maken controle wel lastiger. Maak shackles schoon genoeg om markeringen, schroefdraad en beschadigingen goed te kunnen zien.

Let buiten vooral op:

• Roestvorming na vochtige opslag;
• Zand of vuil in de schroefdraad;
• Beschadiging door contact met staal of beton;
• Markeringen die minder goed leesbaar worden;
• Afwijkende temperatuur of omstandigheden op locatie.

Shackles voor eventcrew en festivalbouw

Shackles zijn belangrijke verbindingsdelen bij hijs- en riggingwerk. Let op de uitvoering, sluiting, belastbaarheid en staat van het materiaal. Controleer de pin, de schroefdraad en de markeringen voordat je ermee werkt. Zo blijft de verbinding netjes, sterk en goed te beoordelen tijdens de klus. Twijfel je welke shackle past bij jouw toepassing? Neem dan contact met ons op.