Stel je voor: je bent als monteur op een productielocatie bezig met onderhoud. Overal staan machines die afhankelijk zijn van elektriciteit. Een collega wil snel een verlengkabel aansluiten, maar je ziet dat de kabel beschadigd is. Het risico op kortsluiting of zelfs brand is groot. Precies om dit soort situaties te voorkomen is de NEN 3140 keuring in het leven geroepen.

In dit artikel leggen we uit wat de norm inhoudt, waarom de keuring verplicht is en wat dit betekent voor jou als technische professional.

Wat houdt een NEN 3140 keuring in?

De NEN 3140 is een Nederlandse norm die voorschrijft hoe veilig gewerkt moet worden met laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. Denk hierbij aan kabelhaspels, lasapparaten, elektrisch gereedschap en verdeelkasten.

Een keuring NEN 3140 houdt in dat deze arbeidsmiddelen periodiek worden gecontroleerd op veiligheid en functioneren. Hierbij wordt onder andere gekeken naar:

• De staat van snoeren en stekkers;
• De aanwezigheid van beschadigingen of scheuren in de behuizing;
• Correcte werking van schakelaars en beveiligingen;
• Isolatie- en lekstroommetingen;

Het doel is simpel: voorkomen dat medewerkers gevaar lopen door defecte of slecht onderhouden elektrische middelen.

Waarom is de NEN 3140 keuring verplicht?

Werkgevers zijn volgens de Arbowet verplicht om een veilige werkomgeving te bieden. Elektrische risico’s vallen hier nadrukkelijk onder. Daarom moet elk bedrijf dat werkt met elektrisch gereedschap of installaties kunnen aantonen dat de middelen periodiek zijn gecontroleerd.

Een NEN 3140 keuring is dus geen vrijblijvende optie, maar een wettelijke verplichting. Niet alleen om boetes te voorkomen, maar vooral om de veiligheid van medewerkers te waarborgen.

Voorbeelden uit de praktijk:

• Bij een installateur werd een beschadigde haspel gebruikt die een kleine brand veroorzaakte; na onderzoek bleek dat er geen actuele NEN 3140 keuring aanwezig was;
• Tijdens een bouwproject raakte een medewerker gewond door een kapotte slijptol; een tijdige keuring had dit ongeval kunnen voorkomen;

Wie mag de keuring uitvoeren?

Een keuring NEN 3140 mag alleen uitgevoerd worden door een vakbekwaam persoon. Dat betekent iemand met voldoende kennis van elektrische veiligheid en ervaring met meetapparatuur. Veel bedrijven kiezen ervoor om een extern gecertificeerd bureau in te schakelen.

Wil je binnen je eigen organisatie iemand opleiden? Dan is een NEN 3140 cursus de juiste stap. Tijdens een cursus NEN 3140 leert een medewerker hoe inspecties correct moeten worden uitgevoerd en hoe bevindingen worden vastgelegd. Zo ben je als bedrijf niet afhankelijk van externe partijen.

Het verschil tussen keuring en cursus

Het is goed om onderscheid te maken tussen de keuring zelf en de opleiding.

• De NEN 3140 keuring gaat over het daadwerkelijk controleren van elektrische arbeidsmiddelen;
• De cursus NEN 3140 of NEN 3140 cursus gaat over het opleiden van medewerkers zodat zij vakbekwaam zijn om deze keuringen uit te voeren;

Beide zijn belangrijk: de keuring voor de veiligheid, de cursus voor de borging van kennis binnen de organisatie.

Hoe vaak moet een keuring plaatsvinden?

De frequentie van een keuring NEN 3140 hangt af van het type gereedschap en de omstandigheden waarin het wordt gebruikt.

• Intensief gebruikt handgereedschap zoals slijptollen of boormachines: vaak jaarlijks;
• Verplaatsbare arbeidsmiddelen zoals kabelhaspels of verlengsnoeren: afhankelijk van de gebruiksintensiteit, meestal jaarlijks;
• Vaste installaties: vaak eens per drie tot vijf jaar;

Het is aan de werkgever om een inspectieplan op te stellen dat past bij de risico’s in het bedrijf.

Opleiding en ondersteuning

Wil je iemand binnen je organisatie opleiden tot vakbekwaam persoon? Bekijk dan ons aanbod van NEN 3140 cursussen. Hiermee leer je niet alleen hoe je de keuring uitvoert, maar ook hoe je veilig werkt aan en rondom elektrische installaties.

Conclusie

Een NEN 3140 keuring is verplicht omdat elektrische arbeidsmiddelen een serieus risico vormen. Met regelmatige inspecties verklein je de kans op ongelukken, schade en boetes. Voor bedrijven is het slim om medewerkers een cursus NEN 3140 te laten volgen, zodat de kennis en verantwoordelijkheid in huis blijven.

Kortom: de keuring zorgt voor veiligheid, de cursus voor continuïteit. Samen maken ze het verschil in een veilige werkpraktijk.

Wil je meer weten over wat een NEN 3140 keuring betekent voor ZZP’ers? Lees dan ook onze blog NEN 3140 voor ZZP’ers: dit moet je weten over de keuring van je gear.